سوءظن و حسن ظن

بسم الله الرحمن الرحیم

سوءظنّ و حسن ظنّ

انسان در محیطی که زندگی می کند با اشخاص مختلفی رو به رومی شود که هر کدام روحیه ای دارند، غالب افراد جامعه در محیط های اسلامی که نیکی وخوبی در آن جامعه زیاد است انسان های خوب و پاکدامنی هستند که انسان باید با اکثرافراد این نوع جوامع با حسن ظنّ برخورد و به آنها احترام بگذارد.

باید گفت هر زمانی که جامعه اسلامی و دینی بود و مردم راهصلاح را در پیش گرفته بودند باید بین افراد نسبت به یکدیگر حسن ظنّ وجود داشتهباشد؛ امّا زمانی که جامعه غرق در فساد بود و غالب مردم خلاف کار بودند حسن ظنّداشتن به افراد موجب می شود که انسان خودش را فریب دهد و در این گونه جوامع انسانباید احتیاط کردن را سرلوحۀ خود قرار داده تا در مفسده ها و توطئه ها گرفتار نشود.

امام صادق(علیه السلام)می فرمایند:( اِذا اتَّهَمَالمُؤمِنُ أخاهُ انماثَ الاِیمانُ مِن قَلبِهِ کَما یَنماثُ المَلحُ فِی الماءِ؛هنگامی که شخص با ایمان برادر مسلمانش را متّهم کندایمان در قلب او ذوب می شود همان گونه که نمک در آب).¹

حال انسان با این شرایط نباید سوء ظنّ خود را نسبت به افراددیگر آشکار کرده و آنها را متّهم کند، بلکه باید طوری راه احتیاط را در پیش گیردکه موجب اهانت به کسی هم نشود و دربارۀ کسانی که سابقۀ بدی دارند جانب احتیاط رامراعات کند و دربارۀ کسانی که سوابق خوبی دارند حسن ظنّ داشته باشد.

از این رو، این سخنان در رابطۀ دولت ها و ملت ها هم روشن میباشد که هر زمانی دولت های ستمگر که در غالب موارد برای حفظ کردن منافع خود حقوقدیگران را پایمال می کنند و با صورتی خندان با ما برخورد کرده و درِ باغ سبز به مانشان دادند هیچ گاه نباید کار آنها را بر صحت حمل کنیم بلکه باید دقت کنیم که آناندامی برای فریب دادن ما آماده کرده اند.

منابع:

1.کافی،ج2،ص361،ح1.

2.کتاب پیام امام امیرالمؤمنین(ع)،ج12،ص686.